KARBONHİDRATLAR

-Yapılarında C,H ve O bulunur.(Cn H2n On)

-Enerji vericidirler.Fazlası yağa dönüştürülür.

-Az miktarda yapıya da katılırlar.(ATP,RNA,DNA,hücre zarı ve çeperi gibi)

-Yapı taşları monosakkaritlerdir.

-Yapı taşları arasında glikozid bağı bulunur.

-3 gruba ayrılırlar.



1)MONOSAKKARİTLER;(Tekşekerliler)
Sindirilmeden hücre içerisine alınabilirler. Vücutta enerji üretiminde en fazla kullanılan monosakkarit glikozdur.




Monosakkaritlerin hücre zarındaki difüzyon hızları



Galaktoz-Glikoz-Fruktoz

Monosakkaritleri 5C’lular (pentozlar) 6C’lular(Heksozlar) olarak ikiye ayırabiliriz. –Riboz(RNA,ATP,NAD,FAD) -Glikoz(üzüm şekeri)

-Deoksiriboz(DNA) -Galaktoz (süt şekeri)

*Enerji verici olarak kullanılamazlar. –Fruktoz(meyve şekeri)

*Sadece yapıya katılırlar. *Enerji verici olarak kullanılırlar



1983-ÖYS

Baygınlık geçiren bir insana, çabucak şeker verilmesi gerekiyorsa,aşağıdakilerden hangisini kullanmak en uygun olur?

A)Sakkaroz B)Maltoz C)Laktoz D)Glikoz E)Glikojen



Cevap D şıkkıdır

2)DİSAKKARİTLER;



2 molekül monosakkaritin aralarında glikozid bağı kurup 1 molekül su çıkarmasıyla meydana gelen reaksiyonlardır.



Maltoz Þ Glikoz + Glikoz Û Maltoz +su

(üzüm şekeri) Bitkisel kaynaklı disakkaritler

Sakkaroz Þ Glikoz + Fruktoz Û Sakkaroz + su

(çay şekeri) (sükroz)

Laktoz Þ Glikoz + Galaktoz Û Laktoz +su Hayvansal kaynaklı disakkaritler

(süt şekeri)



*Hidroliz reaksiyonu;Büyük moleküllü yapıların daha küçük moleküller meydana getirebilmeleri için su ile parçalanmaları reaksiyonudur.Bu esnada ortamdaki su azaldığı için yoğunluk artmaktadır.



*Dehidrasyon reaksiyonu;Küçük moleküllü yapıların daha büyük moleküllü yapılar 4 meydana getirmeleri esnasında açığa su çıkardıkları reaksiyonlardır.Bu esnada ortamda su miktarı arttığından yoğunluk azalmaktadır.



*Disakkaritler sindirilmeden hücre içerisine alınamazlar.Sindirilince monosakkaritlere dönüşürler.



1981-ÖYS

Çok miktarda laktozlu besinler yiyen normal bir insanda, aşağıdaki maddelerin hangisinin ince bağırsaktan kana geçişi fazlalaşır?

A)Fruktozun B)Laktozun C)Glikozun D)Maltozun E)Sakkarozun

Cevap C şıkkıdır





3)POLİSAKKARİTLER;



Çok sayıda glikozun dehidrasyon sentezi sonucu,glikozid bağları kurarak birleşmesiyle oluşur.

Bir polisakkaritin yapısında kaç tane monosakkarit kullanılmışsa,reaksiyon sonucunda bunun bir eksiği kadar su açığa çıkar.Yani (n-1)molekül su açığa çıkar.Burada n, glikoz sayısıdır.Polisakkaritler hidroliz edildiklerinde monosakkaritlere indirgenirler.Polisakkaritleri 2 grupta toplayabiliriz.



DEPO POLİSAKKARİTLER

A)Nişasta;



Sadece bitki hücrelerinde bulunur.Suda çözünmez.İyotla mavi mor renk verir.Enerji vericidir.Çok sayıda glikozun birleşmesiyle meydana gelir.Özellikle patates ve bitkisel kaynaklı yapılarda bol bulunur.



1982-ÖSS

Aşağıdakilerin hangisi bir sindirim (hidroliz) olayıdır?

A)Glikozun yıkılması ile karbondioksit ve su oluşması

B)Aminoasitlerden protein elde edilmesi

C)Şekerin ağızda erimesi

D)Nişastanın glikoz moleküllerine dönüşmesi

E)Karaciğerde depolanan glikozun kana geçmesi

Cevap D şıkkıdır



B)Glikojen;

Hayvan hücrelerinde,bakteri,mantar ve bazı bir hücreli alglerde bulunur.Suda çözünür,enerji elde edilebilir.Çok sayıda glikozun birleşmesiyle meydana gelir.Kas ve karaciğerde depolanır.Lügol ile kahve renk verir.



YAPISAL POLİSAKKARİTLER

A)Selüloz;

Bitki hücrelerinde hücre duvarının yapısını oluşturur.Suda çözünmez.Geviş getiren hayvanlar ve termitler(bir tür karınca)dışında diğer canlılar sindirimini gerçekleştiremezler.

B)Kitin;



Çok sert yapılı özellikle kabuklulardan böceklerin dış iskeletini oluşturan bir yapıdır.

*Her üç polisakkaritinde kaba formülleri aynı olduğu halde fiziksel ve kimyasal özellikleri farklıdır.Çünkü glikozların bağlanma biçimleri farklıdır.