admin

Karboksilik asitlerin türevleri
Tüm elementlerin en yaygını ve en bolu olan karbon, tüm organik maddelerin temelidir. Gerçekte organik kimya, karbon bileşiklerinin incelenmesi demektir. Kar***silik asitler, karbon bileşiklerinin en önemlileri arasındadır.
Kar***silik asitlerin türevleri, yaygın olarak tanınan bazı en önemli bileşiklerin aspirin, sirke ve esanslar bunların yalnızca küçük bir bölümüdür temelini oluşturur. Bu türevler, dokuma üretiminde, plastiklerde, ilaçlarda ve kağıt üretiminde kullanılırlar.
Gerçekte birçok bileşik, kar***silik asitlerden türemiş olarak düşünülebilir: Klorürler, anhidritler, amitler ve esterler. Bunların tümü asil kökü kapsarlar ve
— OH ve öteki çeşitli köklerin (CO kökü gibi) değişimiyle elde edilirler.
Bu yolla üretilen önemli bileşiklerden bazıları, her ikisi de sanayide ve laboratuarda kullanılan asetil klorür (CH3COCl), asetik anhidrit (CHıCO)ıO ve pek çoğu eczacılıkta kullanılan amitler ve nitrillerdir.
HALOJENÜRLER VE ANHİDRİTLER
Asit halojenürler, asit kökünün bir halojen atomu tarafından yer değiştirildiği maddelerdir. Sözgelimi, asetik asit, fosfor halojenürleriyle tepkimeye girerek asetil klorürü (CH3COCI), asetil bromürü (CH, COBr) ve asetil iyodürü (CH3COI) oluşturur: Bu bileşikler, suda çözünerek kar***silik asitleri verir. Gerçekte asetil klorür hava etkisine bırakılırsa, hidroklorik asit buharları salar.
Tüm asit halojenürlerin kaynama noktaları düşüktür ve oldukça tepkindirler; halojen kolaylıkla, -OH, -OC2H5 -NH2, -NHOH ve NHNH2 gibi çok çeşitli kökler tarafından değiştirilebilir. Gerçekte önemleri büyük ölçüde bu özelliklerine bağlıdır. Aynı zamanda, asit kökünü başka gruplara yerleştirmek için de kullanılabilirler. Genel bir örnek Friedel-Crafts asilleştirmesi. Asit halojenürler böylece, su ile birleşerek kar***silik asitleri, alkollerle amitleri oluştururlar. Anhidritler, tepkinlikleri halojenürlerinkine yakın bir bileşik sınıfıdırlar. İki molekül asitten bir molekül su ayrılması ile meydana gelirler.
Deri ile temas ettiğinde acı veren yaralara yol açan formik asit, bu kuralın dışında kalır; formik asitten su çıkarıldığında karbon monoksit oluşur. Dizideki ilk anhidritler (12 karbona kadar), asitlerden daha yüksek kaynama noktaları ve daha büyük molekül ağırlıkları (hemen iki katı molekül ağırlıklı) olan sıvılardır. Anhidritler, aynı yada değişik bir asitin bir halojenür molekülü ile bir molekül sodyum tuzunun tepkimesiyle elde edilirler: Karışık anhidritler de farklı asitlerin kökleri kullanılarak elde edilirler. Böylece, bir molekül asetil klorür bir molekül sodyum proprionat ile birleşerek propionik anhidriti verir. Asetik anhidrit genellikle kitin oluşmasına yol açan asetonun parçalanması ile hazırlanır. Kitin daha sonra asetik asit ile tepkimeye sokularak anhidrit elde edilir: Organik kimya asit kökü yerleştirmek (asilleştirme) için, asit halojenürlerin yanısıra yalın anhidritlere de sık sık başvurur. Anhidritler, kaynar su ile asit vererek birleşir Asilleştirme, hidrojen yerine asil kökünün geçirilmesi olarak tanımlanabilir. Asetilleştirme, asilleştirmeden hidroksil kökünün hidrojeni yerine asil kökünün geçirilmesi ile ayrılır. Bu tepkime, yağ ve şekerlerin ara metabolizmasında bir basamak oluşturduğu için, insan bedeninde biyolojik açıdan çok önemlidir. Asetilleştirmenin de vinil asetatta (plastikler ve reçineler), etil asetatta (çözücüler) ve asetil şahsilikte (aspirin) olduğu gibi son derece önemli sanayi uygulamaları vardır.
Yapay ipek asetatı gibi sentetik liflerin yapımında kullanılan asetil selüloz, asetilleştirmenin özel bir örneğidir. Selüloz, monoesterlerirı diesterlerin ve triesterlerin yapımında kullanılabilir. Kumaş yapımında kullanılan selüloz triasetat lifleri kırışmaz.
AMİTLER VE NİTRİLLER
Amitler klorürlerin, anhidritlerin yada asit esterlerinin amonyak ile tepkimesi sonucunda elde edilirler: Amitler laboratuarda ilk iki yöntem ile elde edilirler; sanayide kar***silik asitlerin amonyum tuzlarından yapılırlar: Asit yada bazların sulu çözeltileri ile ısıtıldıklarında, hidroliz olarak serbest asitleri: yada sodyum tuzlarını oluştururlar: bu tepkime, kokusundan kolayca tanınabilen amonyak çıkışı ile birlikte gelişir. Hidrojen giderici maddelerle tepkimeye sokulan amitler, nitrilleri ( — C=N) oluştururlar Nitriller, hidrosiyanik asitin (prüsik asit) bir türevi biçiminde düşünülebilirler ve hidrojen atomunun yerine organik kök geçirilerek elde edilebilirler. Halojenürlerin de bir alkali siyanit ile her ikisini de çözen bir çözücü içinde ısıtılmasıyla, nitriller elde edilebilir: Nitriller amitler gibi, hidroliz (asit veya baz) yoluyla karşı gelen asitlere çevrilebilirler. Üçlü bağ onları özellikle tepkin kılar; amitleri oluşturmak için su ile, aminleri oluşturmak için de hidrojen ile birleşebilirler: Bu işlevlerinden ötürü organik kimyacı için değerlidirler. Sanayide akrilonitril kolayca polimerlenerek sentetik lifleri oluşturur.
Kar***silik asit ailesinin düşük molekül ağırlıklı üyelerinin keskin ya da buruk bir kokusu vardır; C4’ten C8’e kadarki asitlerin hoş olmayan ayırt edici bir kokuları vardır. Bayat tereyağın ve kokulu peynirin kokusu, uçucu kar***silik asitler yüzündendir. Daha yüksek yapıdaki asitler kokusuzdurlar; bunun nedeni, az uçucu olmalarıdır.
Bu ailenin pek çok değişik asitleri, doğada çok geniş biçimde yayılmıştır. Soyulmamış bir limonun suyunun yüzde altısını oluşturan sitrik asit, aynı zamanda birçok hayvan dokusunda, kemiğinde ve kanında bulunur. Sitrik asit bir ilaç olarak ve yiyeceklerle içe çeklerin yapımında kullanılır. Kaproik asit, keçilerin özgül kokularının kaynağıdır. Formik asit ısırganlarda, karıncaların bedenlerinde ve bazı tırtıllarda bulunur.
Sirke çok eski zamanlardan beri bilinen, asetik asitin seyreltik bir çözeltisidir. Özellikle yiyeceklerde tad verici ve koruyucu madde olarak kullanılır; ama tarih boyunca bir ilaç sayılmış, Hippokrates onu hastalarına salık vermiştir. A.B. D’nde Ayrılık Savaşı sırasında sirke, oldukça başarılı biçimde iskorpit hastalığının tedavisinde kullanılmıştır. Sirke yapımı iki basamaklı bir işlemdir: Şekerlerin mayalar ile alkole çevrilmesi ve alkolün bakteriler ile asetik asite çevrilmesi.

admin` Diyorki:

Yazılı Sorularınızı Göndermek İçin Msn-Mail Adresimiz yazilisorulari@msn.com (Sadece Öğretmenler Eklesin Lütfen)