admin

Aldehitler
Aldehitleri ve ketonları niteleyen işlevsel kök, karbonil köküdür. Karbon atomu ve oksijen atomu arasındaki çift bağ öylesine tepkindir ki, karbonil kökü sentetik organik kimyanın temel taşı sayılır. Aldehitlerde karbonil kökü, bir hidrokarbon zincire (R) ve bir hidrojen atomuna bağlıdır. R alifatik, aromatik, aliçevrimsel yada heteroçevrimsel bir kök olabilir. Dizinin ilk üyesinde R, bir hidrojen atomudur.
Aldehit terimi alcohol dehydrogenatum’dan türetilmiştir; çünkü aldehitler, birincil alkollerden bir hidrojen çıkarılması ile üretilebilirler. Dizinin değişik üyeleri birbirinden, karşı gelen asit için kullanılan adlar yardımıyla ayırt edilir: Adlandırma yapılırken, ilgili hidrokarbonun adından da yararlanılabilir; aldehit böylece, hidrokarbonun adının sonuna —al son eki takılarak adlandırılmış olur: Yükseltgenme derecesi göz önüne alındığında aldehitler, alkol ve kar***silik asitler arasında yer alırlar:
ÖZELLİKLERİ
Tüm aldehitlerde bulunan CHO kökü, karbonil işlevinin kimyacılarca bilinen en etkin biçimini taşır ve aldehitlerin bir organik sentetik tepkin olarak doğadaki ve kimya laboratuarındaki önemi bu işlevin büyük tepkinliği yüzündendir. Birçok aldehit bilinmektedir; bunların bazıları yapay olarak üretilirken, ötekileri bitkilerde bulunur. Alifatik aldehitlerin normal sıcaklıklarda gaz olanları (formaldehit, asetaldehit), sıvı olanları (3-11 karbon atomlular) ve katı olanları (12 yada daha çok karbon atomlu olanlar) vardır.
Daha düşük molekül ağırlıklı aldehitlerin genellikle hoş olmayan bir kokuları vardır. Ama molekül ağırlığı arttıkça, koku derece derece değişir. Sonuçta, 8 -14 karbon atomlu köklerde koku güzelleşir. Bu maddelerden bazıları, parfüm sanayisinde kullanılır.
Bazı aldehitler sanayide, organik bileşimlerin ara maddesi olarak üretilir.
HAZIRLANMALARI
Aldehitlerin hazırlanmasında kullanılan hammaddeler başlıca alkoller, kar***silik asitler ve doymamış hidrokarbonlardır.
a. Aldehitlerin sanayide ve laboratuarda hazırlanmalarında temel önemi olan bir yöntem, birincil alkollerin yükseltgenmesidir. Sanayi işlemlerinde bu tepkime, yükseltgeyici etken olarak hava kullanılarak, gaz halinde yürütülür.
Laboratuarda yükseltgenme, kromik asit (sodyum bikromattan [Na2Cr207] elde edilir) ve sülfürik asitle birlikte, sıvı halde yürütülür: Belirtildiği gibi, kromik asitin altı değerli kromu yükseltgeyici olarak davranır ve üç değerliğe indirgenir. Bu tepkimeler, aldehitin kar***silik asite yükseltgenmesini önlemek için dikkatlice denetlenmelidir. Sonradan oluşan bu tepkime, aldehitin ortamdan hemen uzaklaştırılmasıyla önlenebilir. Yalın bir hidrojen giderme tepkimesiyle, birincil alkolün yükseltgeyici etken olmadan aldehite dönüşmesi sağlanabilir.
b. Kar***silik asitlerin aldehitlere dönüşmesi, laboratuar hazırlamalarında birinci derecede önemlidir ve çeşitli biçimlerde yapılabilir.
Kar***silik asit formik asitle birlikte, 300 - 330°C’ta titanyum oksit üstünden buhar halinde geçirilerek indirgenebilir: Benzer bir tepkime, karşı gelen ısıtılmasıyla elde edilebilir. Kar***sil asitlerin klorlayıcı maddeler ile tepkimesinden elde edilebilen asitlerin klorürleri, katalizör olarak palladyum kullanılarak hidrojen ile kolaylıkla indirgenebilirler.
c. Doymamış hidrokarbonların aldehitlere çevrilmesi, özellikle asetilen, etilen, propilen ve izobütilen gibi başlangıç maddelerinin ucuz olmaları nedeniyle, sanayide önemlidir.
Asetilene asetaldehit oluşturmak için su eklenmesi, sülfürik asit ve cıva sülfat varlığında olur. Su eklenmesinin ilk ürünleri, hemen asetaldehite polimerleşen kararsız vinil alkoldür.
Etilenin asetaldehite dönüşmesi, palladyum ve bakır (II) klorür kapsayan sulu hidroklorik asit çözeltisinin içindeki oksijeni kullanır. Bu tepkime orta sıcaklık ve basınçlarda oluşur ve günümüzde o, önemli sanayi işlemlerinden birinin temelini oluşturur. Bu ilgi çekici yükseltgenme mekanizması, etilen ve palladyum klorürün karmaşık bir karışımının oluşmasını kapsar. Etilenin aldehite yükseltgenmesi ve tuzun bir metale indirgenmesiyle oluşan bu karmaşığın hidrolizi şöyledir:
Palladyum klorür, palladyum metalinin bakır (II) klorür tarafından yükseltgenmesiyle yeniden elde edilir. Son olarak bakır (II) klorür, bakır (I) klorürün oksijen tarafından yükseltgenmesiyle yeniden elde edilir.
Böylece, oksijen etilenin yükseltgenmesinde yalnızca dolaylı bir rol oynar. Etilenin dönüşümü, bakır (II) klorür oksijen tarafından sürekli olarak yeniden üretildiği için, kataliz miktarlarındaki iki klorür tarafından sağlanır. Daha sonra bakır (II) klorür, palladyum klorürü yeniden üretir.
Doymamış hidrokarbonların bir tepkimesiyle, hazırlanmalarında kullanılan hidrokarbondan bir karbon atomu fazla taşıyan aldehit molekülleri üretilebilir. Bu tepkime, 100 - 200°C sıcaklıklarda ve 200 atmosferlik basınçlarda yapılır. Kobalt tetrakarbonil Co2(CO)8, katalizör olarak kullanılır.

admin` Diyorki:

Yazılı Sorularınızı Göndermek İçin Msn-Mail Adresimiz yazilisorulari@msn.com (Sadece Öğretmenler Eklesin Lütfen)