admin

Karboksilik asitler
Sivrisinek ısırığının yada arı sokmasının acısını çekmiş herkes bu yaratıkların soktukları yere formik asit bıraktıklarını bilir. Organik asitlerin en yalını olan bu asit, aynı zamanda gübrelerden plastiklere kadar kalabalık bir bileşikler topluluğunun da temel maddesini oluşturur.
Hidrojen iyonu yada proton, kimyada asit işlevi görür; organik kimyada da, proton sağlayan kök, kar***sil köküdür. Kar***silik a-sitlerin genel formülü RCOOH’tır; burada R herhangi bir organik kökü simgeler. Bu yüzden asetik asitin formülü CH3COOH’tır.
Kar***silik asitlerin listesi oldukça uzundur ve bileşikler l’den 25 yada daha çok karbona kadar kapsayan büyüklüktedir. Bu asitlerin adlandırılması için uluslararası bir sistem kabul edilmiştir. İlgili hidrokarbonun adının sonuna -oik takısı takılır. Sözgelimi, formik asit molekülünde yalnızca bir karbon atomu vardır ve metana karşı gelir; dolayısıyla resmi adı metanoik asittir. Etana karşı gelen asetik asit, etanoik asit olur ve bu sistem böylece sürüp gider. Kar***silik asitler aynı zamanda aromatik hidrokarbon dizilerinden de oluşturulabilirler ve adlandırma aynı biçimde yapılır. Sanayi açısından en önemli kar***silik asitler, molekül başına nispeten daha az karbon atomu kapsayanlardır: Karbon atomu sayısı arttıkça, dizinin daha yüksek yapılı üyeleri önemlerini doğal yağlarda bulunmalarından alırlar.
KİMYASAL ÖZELLİKLERİ
Kar***silik asitlerin —COOH işlevsel kökünde karbon atomlarının yükseltgenme durumları, organik moleküllerdeki en yüksek düzeylerine ulaşırlar.
FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ
Moleküldeki karbon atomu sayısına bağlı olarak, organik asitler normal sıcaklıklarda sıvı ya da katıdırlar. Dizideki ilk bileşik, daha yüksek yapıdakilerin tersine, suda kolaylıkla çözünebilir. Ayrıca formik, asetik, bütirik gibi sıvı asitlerin keskin bir kokuları vardır. Sirke, asetik asitin sulu bir çözeltisidir; ekşimiş tereyağın hoş olmayan kokusunu bütirik asit verir. Karbon atomu sayısı arttıkça, asit, suda daha az çözünebilir hale gelir. 17 karbonlu asit, suda hiç çözünmez. Bunun nedeni, asite çözünebilirlik kazandıran kar***sil kökünün polarlığının, hidrokarbon zincirin apolarlığını artık karşılayamaz duruma gelmesidir. Kar***sil kökü aynı zamanda, asil moleküllerinin, hidrojen bağları yoluyla ikişer ikişer birleşmelerini de sağlar: Bu özellik, birçok bileşik tipinde görülür ve kaynama noktası gibi fiziksel bir değişmezde büyük değişikliğe yol açar.
İŞLENMESİ
Kar***silik asitlerdeki karbon atomu maksimum yükseltgenme durumunun yakınında olduğu için, üretimde kullanışlı bir yöntem, alkollerin ya da aldehitlerin yükseltgenmesidir. Bu bileşikler, nispeten daha düşük yükseltgenme değerinde bulundukları için kolayca asitlere dönüşürler. Sözgelimi, formaldehit oksijen varlığında doğrudan formik asit verir; asetaldehit de benzer biçimde asetik asit üretir. Asit üretmek için yükseltgenme işlemi oksijen ve tepkimenin hızını ve verimini artıran katalizör ile yürütülür. Küçük oranlı üretimde, kimyasal yükseltgeyici olarak potasyum permanganat yada nitrik asit kullanılır. Asetik asitin üretiminde başka bir yönteme daha başvurulur. Bu yöntemde alkolün yükseltgenmesi mikroorganizmalar kullanılarak sağlanır (Mycoderma aceti yada “sirke anası”). Bu mikroorganizmalar, alkolü asite çevirebilen enzimler salgılarlar. Özellikle uzun zincirli kar***silik asit yapımında başka bir genel yöntem, katı ve sıvı yağların sabunlaştırılmasıdır. Katı ve sıvı yağlar, yağ asitleri esterlerinin gliserin ile bileşimidir ve molekül ağırlıkları üst sınırdadır. Bu bileşikler, buharla ya da kimyasal yollarla sabunlaşırlar.
Oluşan ürünler, gliserin ile yağ asitlerinin bir karışımıdır Asit üretiminde bir başka yöntem doymuş hidrokarbonların yükseltgenmesidir. Ama bu yöntemin işlem sonucunda ayrılması güç bir asit karışımı üretmesi gibi bir sakıncası vardır. Ayrıca, yöntemi denetlemek ve yükseltgenmenin istenilen bir noktasında durmak güçtür. Üstelik asit ürünlerle karışık durumda istenmeyen aldehitler ve ketonlar elde edilir. Bununla birlikte yüksek hidrokarbonların bir karışımı olan parafinden, orta ve yüksek molekül ağırlıklı yağ asitleri (sözgelimi palmitik ve stearik asitler) elde edilebilir. Ekonomik yönden ilgi çekici bir konu, parafinlerden yükseltgenme yoluyla yağ asitlerinin elde edilmesi araştırmalarının sürdürülmesidir. Bu sorun, daha da önemli bir konu olan petrolden yağ üretimi amacıyla ilgilidir.
FORMİK ASİT
Formik asit adını, bileşiğin serbest bir asit olarak üretebilen kırmızı karıncadan alır (Formica rufa). Bu kimyasal madde XVII. yüzyıldan beri bilinir. Geçmişte formik asit, karıncaların suda eritilip, oluşan çözeltinin damıtılması sonucunda elde edilirdi. Isırgan otunun tüyleri ve bazı çamların dikenleri de formik asit kapsar, bu yüzden değdikleri deriyi yakarlar. Eser miktarlarda formik asit, kaslarda ve kan dokularında da bulunur.
Kar***silik asitlerin en yalını olan asit, iki işlevsel kök kapsar: Kar***sil (-COOH) ve aldehit (-CHO). Bunlar formik asitte ve formaldehitte bulunurlar.
Bu yüzden, bu bileşik, dizideki hiç bir asitte olmayan özellikler taşır. Sözgelimi, —CHO köküne özgü olan indirgeme özelliğini ve aldehitlerde olan antiseptik özelliği vardır. Sanayide üretim yöntemi, sodyum hidroksit ve karbon monoksit ile başlar: Sodyum format, daha sonra formik asiti vermesi için sülfürik asit ile işleme sokulur.
Formaldehit (H — CHO), metandan bol miktarda elde edilir ve aynı zamanda formik asit elde edilmesinde de kullanılır. Nispeten ucuz olduğu için, dokuma sanayisinde kullanılır. Formaldehit yaygın biçimde plastik üretiminde de, ayrıca organik maddelerin korunmasında da kullanılmaktadır.

admin` Diyorki:

Yazılı Sorularınızı Göndermek İçin Msn-Mail Adresimiz yazilisorulari@msn.com (Sadece Öğretmenler Eklesin Lütfen)