DESTAN
Destan (efsane), milletlerin hayatında büyük yankılar uyandırmış (savaş, göç, istilâ gibi) tarihî olayların (yangın, salgın hastalık, sel, deprem gibi) toplumsal ve doğal olayların çağdan çağa aktarılmış, aktarılırken de hayal unsurlarıyla oluşmuş, süslenmiş, değiştirilmiş manzum söylenceleridir
Hepsinde yarı tanrısal nitelikler taşıyan bir ya da birçok kahramandan söz edilir Destan bu kahramanın eylemleri üzerine kurulmuştur Olaylar çok geniş bir kozmik coğrafya üzerinde geçer Bir destanın dünyası ortaya çıktığı zaman içinde düşünebilecek her şeyi barındıran bütünsel, çok yönlü bir dünyadır Hemen bütün destanlarda uzun yolculuklar anlatılır Çoğu destanda olaylara doğaüstü yaratıklar da katılır Kişiler, olaylar, doğal varlıklar hep gerçek yaşamdaki boyutlarından daha büyük, daha zengindir Özellikle sözlü destanlarda uzun anlatı, betimleme (tanımlama) ve konuşma bölümleri bulunur Öykü içinde öyküye yer verilirTörensel söyleyişler ve kamusal duyarlılık hakimdir Destanlar temel olarak iki gruba ayrılırBunlar: Sözlü Destanlar ve Edebi Destanlardır

DESTAN TÜRÜNÜN ÖZELLİKLERİ:
*Toplumun ortak görüşlerini yansıtması

*Olağanüstü özellikler taşıması

*Kişilerinin seçkin olması (Kral, Han, Hakanvb)

*Milli dilde söylenmiş olması
*Milli nazım ölçüsüyle söylenmiş olması

*Oldukça uzun olması

*Konuları bakımından savaş, deprem, yangın, mizah, ünlü kişilerin yaşamları şeklinde sıralanabilmesi
*Öykü içinde öyküye yer verilir
*''-di'' li geçmiş zaman kullanılır

*Betimlemelere önem verilir
HİKAYE
Yaşanmış veya tasarlanmış bir olayı, bir durumu; yer, kişi ve zaman belirterek anlatan kısa yazılara hikaye(öykü) denirGenellikle romandan kısa olurlar

HİKAYE TÜRÜNÜN ÖZELLİKLERİ:

*Dar bir zamanı kapsarlar

*Kişileri romana göre daha azdır

*Anlatılanları tek ve sınırlıdır

*Olay ile ilgili yer ve zaman belirtirler

*Serim- düğüm- çözüm denilen 3 bölümden oluşur

*Olayı sürükleyen bir kahraman vardır

*Kurgulama vardır

Hikayeler, 2' ye ayrılır:

1Olay Hikayeleri:
Olaylardan yola çıkılarak anlatılır

2Durum Hikayeleri:
o anda bulunan düşünceleri anlatırDaha çok piskolojik hikayelerdir

Hikâye
Hikaye; dış dünyada karşılaşabileceğimiz türden olayları, kurgulayarak, belirli bir hacim içerisinde anlatan metinlere denir.
Dünyada Guy de Maupassant ve Çehov kendi isimleriyle özdeşleşen iki hikâye tarzı oluşturmuşlardır.
Maupassant tarzında olaylar, Çehov tarzında da durum belirginleştirilir.


MASAL
Genellikle halkın yarattığı , ağızdan ağıza , kuşaktan kuşağa sürüp gelen ,çoğunlukla olağanüstü durum ve olayları yine olağanüstü kahramanlara bağlayarak anlatan halk hikayelerine masal denir

MASAL TÜRÜNÜN ÖZELLİKLERİ:

*Masallar , meydana geldikleri zaman bir kişinin malıyken , yaygınlaştıkça, yöreden yöreye, ülkeden ülkeye geçtikçe halkın malı olurMasal , anonim bir türdür

*Masallarda genellikle iyilik-kötülük, doğruluk- haksızlık- adalet- zulüm , alçakgönüllülük – kibir… Gibi zıt durumların temsilcisi olan kişilerin mücadelelerinden veya insanların ulaşılması güç hayallerinden söz edilir

*Masallarda yer ve zaman kavramları belirsizdir

*Anlatımda genellikle geniş zaman veya öğrenilen geçmiş zaman kipi ( -mişli geçmiş ) kullanılır

*Anlatım kısa ve yoğundur

*Masal kişileri her tabakadan seçilebilirmasallarda cinler , periler, devler: de rol alır

*Masalların bir kısmı hayvanlarla ilgilidir

*Masalların çoğu “ bir varmış, bir yokmuş …” ya da “ evvel zaman içinde , kalbur saman içinde …” gibi ifadelerle başlarbunlara tekerleme ya da döşeme denirtekerlemeden sonra olay ve dilek bölümleri gelirTürk masallarında dilek bölümü “ onlar ermiş muradına … “ ya da “ gökten üç elma düştü …” biçiminde başlar


*Masallarda milli ve dini motiflere hemen hiç yer verilmez


*Masallarda genellikle bir eğitim amacı saklıdırmasallar bu yönüyle didaktik ( öğretici) bir nitelik taşır


*Günümüzde bellli bir kişinin ortaya koyduğu yapma masallarda yazılmaktadır

Türk masalları üzerinde, bizde PERTEV NAİLİ BORATAV , EFLATUN CEM GÜNEY … gibi kişiler çalışmışlardır


Masal türünün Hindistan’da doğduğu sanılmaktadır

Masal Türünün Önemli Eserleri
Binbir Gece Masalları (Doğu Masalı)
Grimm Kardeşlerin Masalları( Alman Edebiyatı)
Andersen Masalları ( Danımarka Edebiyatı)
Perrault Masalları ( Fransız Ed)

ROMAN
Olmuş ya da olabilir nitelikteki olayları ve konuları ele alan edebî türlere Roman denir Diğer türlerden ayrılan en önemli özelliği, uzunluğudur Romanlarda, toplumsal olaylar ve ilişkiler gerçeklere uygun bir tarzda ele alınır

ROMAN TÜRÜNÜN ÖZELLİKLERİ:

*İyi bir roman ilgi çekici olmalı, herkesi ilgilendiren insancıl bir tema taşımalıdır

*Romandaki olaylar arasında dengeli bir sıralama ve bağ bulunmalıdır

*Olaylar akla yakın olmalı, romanın konusundan doğmalıdır

*Romandaki varlıkların kişilikleri baştan sona dek konuya uygun nitelikte olmalı, birbiriyle çelişmemelidir

*Roman yazarı; romanda yarattığı kişilerini kendi kişiliği içinden görebilmelidir

*Romandaki davranışlar ve konuşmaların, kişilerin karakterlerinden çıkmasını sağlamalıdır

* Romanda, zaman hareketi, ileri, geri ve zaman fırlaması vardır

*Romanda kişi sayısı çok

* Romanda yer ve çevre, nispeten, çoktur…


_Romanlarda, şu ögeler üzerinde önemle durulmalıdır:

Konu, kişiler, çevre, zaman, ana düşünce ve anlatım tarzı (üslûp)

Romanlardaki olaylar, bir plâna uygun olarak anlatılır Bu plân şöyledir:

Giriş (Serim): Roman olayının başı, burada verilir

Gelişme (Düğüm): Roman olayının gelişip, açıldığı bölümdür

Sonuç (Çözüm): Romandaki olayın açıklığa kavuştuğu, düğümün çözüldüğü bölümdür

Romanlar, işlenilen konularına göre şu çeşitlere ayrılır:

(1) Tarihî romanlar

(2) Macera romanları

(a) Polis romanları (Macera ve heyecan duygularını artıran romanlar)

(b) Egzotik romanlar (Yabancı ülkelerin toplumsal özelliklerini, geleneklerini anlatan romanlar)

(3) Köy romanları

(4) Sosyal içerikli romanlar

(5) Psikolojik tahlil romanları

HALK HİKAYESİ

Halk anlatılarının önemli bir türü olan halk hikayeleri, batıda ve bizde üretiliş tarz ve biçimi belirli bir tür olarak ele alınmış ve diğer anlatı türleri ile karşılaştırmalı olarak incelenmiştir

Halk hikayelerinde de bu anlatım devam etmekle beraber mühim bazı farklar onu destandan ayırır

HALK HİKAYESİNİN ÖZELLİKLERİ:

*Tarihi bir vakanın olması şart değildir

* Nazım-Nesir karışıktır Zamanla nesir nazıma üstünlük kazanmıştır

*Şahısları ve olayların anlatılmasında realist, çizgilere daha çok yer verilmiştir

* Kahramanlıktan çok aşk maceraları konunun ağırlığını teşkil etmektedir

*Gerçeklere dayalı değildir

*''-di''li geçmiş zaman kullanılır

*İşlenen konular bellidir

Konuları Bakımından Halk Hikayeleri:

1-) Aşk Hikayeleri

2-) Kahramanlık Hikayeleri

3-) Aşk ve Kahramanlık Hikayeleri

Coğrafi Yayılışları Bakımından Halk Hikayeleri:

1-) Anadolu'da Bilinen Halk Hikayeleri

2-) Türk Dünyasının Bir Bölümünde Bilinen Halk Hikayeleri

3-) Türk Dünyasının Genelinde Bilinen Halk Hikayeleri

MANZUM HİKAYE

Manzum Hikaye; bir mekan, bir zaman ve kişiler etrafında gelişen olay örgüsünü şiir halinde anlatan nazım biçimidir Türk edebiyatında Tanzimat sonrasında gelişen bu türün en güzel örneklerini Tevfik Fikret ve Mehmet Akif Ersoy vermiştir
Manzum hikâyelerin öykülerden tek farkı manzum biçimde yazılmış olmasıdır Bu tür hikayelerde didaktik şiir özelliği görülür


Tarihi
Bu tür için ilk adımları Recaizade Mahmud Ekrem ile Muallim Naci atmıştır Bu tür Servet-i Fünun döneminde etkili hale gelmeye başlamıştır Mehmet Akif Ersoy’un ise Küfe, Seyfi Baba, Mahalle Kahvesi, Hasta gibi önemli manzum hikayeleri bulun


Temsilcileri
En önemli temsilcileri Mehmet Akif Ersoy ve Tevfik Fikret'tir Bunun yanında Beş hececiler de bu türe katkıda bulunmuştur

MANZUM HİKAYE TÜRLERİNİN ÖZELLİKLERİ:

Manzum hikayeler edebi metinlerdir Konu ve özellik bakımından hikaye ile aynı özellikleri gösterirEski edebiyatımızda uzun hikayeler mesnevi türü ile yazılırdıTanzimattan sonra ortaya çıkan manzume türü kafiyeli ve redifli, şiir biçiminde hikaye yazmak amacını güder Manzum hikayelerde şairler ya bir olayı anlatırlar ya da bir öğüt verme çabası güderlerManzum hikayeler genellikle bir çevre tasviriyle başlar, o çevrenin kişileri anlatılırSonra olay anlatılırAmaç okuyucuya bu bölümde ders vermektirBir hikaye gibi sonlandırılırManzum hikayeler düşündürücü ve eğiticidirManzum hikayeler bölümlerden oluşur ilk bölümde anlatılmak istenen olay dan bahsedilir kişiler den bahsedilirikinci bölümde ise olaylar anlatılır örneklerle tasdik edilirüçüncü bölümde ise olay son bulur ve okuyucuya ders vermeyi güden cümleler yer alır

MESNEVİ
Mesnevi bilindiği gibi Divan Edebiyatı nazım türlerinden biridir Beyitler halinde yazılır Her beyit kendi içinde kafiyelidir Farklı vezinler kullanılmıştır Konu olarak, destanlar, zaferler, büyük tarihi olaylar, efsaneler gibi halk arasında merakla dinlenecek hikayeler işlenmiştir Mesnevi bir anlamda hikayedir Hikayenin şiirleştirilerek anlatılışıdır Yüzyıllar boyu klasik edebiyatın en büyük eserleri “Mesnevi” tarzında kaleme alınmıştır

MESNEVİ'NİN ÖZELLİKLERİ:

*Aruzun kısa kalıpları kullanılarak yazılır

*Mesnevilerde ele alınan konular şunlardır;ahlak,savaş,aşk,din vb

*Nazım birimi beyittir

*İran Edebiyatından ,edebiyatımıza geçmiştir

*Her beyit kendi arasında kafiyelidir

*Özellikle Divan edebiyatında uzun manzum eserler Mesnevi nazım şekli olarak kullanılmıştır