Go Back   Yazılı Soruları-Soru Bankaları-Yaprak Test-2009-2010 Yazılı Sınav Soruları ve Cevapları > İlköğretim 2.Kademe Yazılı ve Sınav Soruları > Türkçe Dersi Yazılı ve Sınav Soruları > Türkçe Ders Notları

Adların Yapısı (Basit, Türemiş, Bileşik) Konu Anlatımı

Türkçe Ders Notları
Adların Yapısı (Basit, Türemiş, Bileşik) Konu Anlatımı Konusunu Görüntülemektesiniz.->Adlar, evrendeki bütün canlı ve cansız varlıkları, duygu ve düşünceleri, durumları, bütün bunların birbirleriyle olan ilgilerini karşılayan sözcüklerdir ÖR: kuş, ağaç, yastık, akıl, ağlama, yargı, gezegen. 1 a) Bildirdikleri Varlıkların ...

Yeni Konu aç Cevapla
 
LinkBack LinkBack Seçenekler Stil
Alt 02-23-2010, 07:43 PM   #1 (permalink)
Kullanıcı Adı
Administrator
Standart Adların Yapısı (Basit, Türemiş, Bileşik) Konu Anlatımı

          
Adlar, evrendeki bütün canlı ve cansız varlıkları, duygu ve düşünceleri, durumları, bütün bunların birbirleriyle olan ilgilerini karşılayan sözcüklerdir

ÖR: kuş, ağaç, yastık, akıl, ağlama, yargı, gezegen.
1 a) Bildirdikleri Varlıkların Özelliklerine Göre Adlar

I- Özel Ad : Tek bir varlığa verilen ve yalnız o varlığı tanıtan adlar.Kişi, hayvan, yer, dil, din, mezhep, millet, ülke, kitap, gazete, kurum dernek, okul adları özel adlardır.

ÖR: Kerem, Aslı ; Karabaş, Tekir; İstanbul, İzmir ; Türkler, İngilizler, Araplar ; Türkiye, Azerbaycan ; Türkçe, İngilizce ; Müslümanlık, Hanefilik ; Milliyet, Yeni Hayat ; İstanbul Üniversitesi, Türk Hava Yolları .

II- Tür (Cins) Adı : Aynı türden varlıkları gösteren kelimelere tür adı denir.Vücudun organlarının adları, akrabalık, hayvan ve bitki adları, araç adları bu adlara girer.

ÖR: baş, gövde, ayak; ana, baba, dayı; kedi, ağaç; çekiç, tabak.

1 b) Varlıkların Oluşlarına Göre Adlar

I- Somut Ad : Duyularımızla algıladığımız varlıklara verilen adlardır.

ÖR: çiçek, kalem, bardak, iğne.

II- Soyut Ad : Duyularla algılanamayan ancak akıl yoluyla idrak edilen kavramları gösteren adlardır.

ÖR: sevgi, insanlık, mutluluk, hak, neşe.

III- İş ve Eylem Gösteren Adlar : Fiil kök ve gövdelerine getirilen -mak; -me ve -ş ekleriyle türetilen adlardır.

ÖR: uçuş, okuma, konuşmak

1 c) Niceliklerine Göre Adlar

I- Tekil Ad: Aynı türden varlıkların tek olan adıdır.


ÖR: oda, öğrenci, Ankara, Ali

II- Çoğul Ad: Türkçede adın birden çok olduğunu göstermek için -lar(-ler) çoğul eki kullanılır. Tekil adlara gelerek onları çoğul yapar.

ÖR: Ayşeler, teyzemler (aile ve grup adı);

Fatih'ler, Kanuni'ler (belirtilen kişilere benzeyenler);

kemirgenler, sürüngenler (birçok özelliği ortak olan topluluklar);

insanlar, gökler (çoğul anlamı taşıyan tekil adların anlamını güçlendirmek için);

yalvarmalar, yakarmalar (abartı);

Beyfendi gelmediler mi? (saygı)


III- Topluluk Adı : Biçim bakımından tekil olan ancak çoğul bir topluluğu adlandıran sözcüklerdir.

ÖR: ordu, sürü, takım, bölük, sınıf.

1 ç) Ad Durumları

I- Yalın Durum : Çekim eklerinden hiçbirini almamış durumudur. Genel olarak cümlede özne görevini yüklenirler.

ÖR: "Vapur, kayalık sahilimize uğramaya cesaret edemedi."

"Davranış, insanın aynasıdır."

II- Yükleme(Belirtme) Durumu: -ı(/-i, -u/-ü ) ekiyle adın taşıdığı kavramın etkilendiği belirtilir.Bu durum eki, geçişli fiili tümleyerek cümlede nesne görevinde kullanılır.

ÖR: "Kitabı sonuna kadar zevkle okudum."

" Uzaktan evi gördüm."

II- Yönelme Durumu: Yönelme durumunda adın belirttiği kavrama yöneliş, dönüş söz konusudur. Bu durum, ada -a(/-e) ekinin getirilmesiyle sağlanır.

ÖR: Üç yüz bin liraya pantolon aldım. (karşılığında)

Perşembeye görüşürüz. (zaman)

Bu kitapları masaya bırakın. (yer bildirir.)

Bu şiiri sana yazacağım. (için, amaç)

Zamanla büyüdü, çoluk çocuğa karıştı. (ikileme yapar)

Evine bağlı bir adam olarak biliniyordu. (sıfat)

IV- Bulunma(Kalma) Durumu: -da(/-de, -ta/-te) ekinin getirilmesiyle "kalma, içinde olma" durumu oluşturulur. Diğer kullanımları ise:

ÖR: Bayramda görüşürüz. (zaman)

Bu konuda hiç endişe duymadı. (dolaylı tümleç)

Türkiye'de nüfus her yıl % 2 artıyor. (yer ve içinde olma)

Üretimin onda dokuzu dışarı ihraç ediliyor.(kesir sayı sıfatında )

Orda burda başıboş dolaşmaktan usanmadı. (ikileme)

V- Çıkma Durumu: -dan(/-den, -tan/-ten) ekinin getirilmesiyle "çıkma, ayrılma" durumu oluşturulur. Diğer kullanımları ise:

ÖR: Balı camdan kavanoza aktardılar. (sıfat)

Pamuktan yumuşak bir ele sahipti. (benzetmeli karşılaştırma)

Pastadan tabağınıza alır mısınız ? (bütünün parçası)

Öğrencilerden kimisi daha sıkı çalışıyor. (tamlayan eki durumunda)

1 d) Ad Tamlamaları

Bir adın başka bir adla kurduğu gruba ad tamlaması adı verilir.Birinci unsura tamlayan ikinci unsura tamlanan denir. Tamlanan unsur daima iyelik üçüncü şahıs eki alır.

I- Belirtili Ad Tamlaması: Tamlayan unsurun -nın(/-nin; -ın/-in) tamlayan eki almış durumudur. Tamlanan iyelik eki almıştır.

ÖR: oda-nın kapı-s-ı, su-y-un ses-i, ne-y-in ne-s-i, İstanbul-un bahar-ı

II- Belirtisiz Ad Tamlaması: Tamlayan unsurun ek almaması durumudur. Sadece tamlananda iyelik eki vardır.

ÖR: okul çanta-s-ı, yolcu tren-i, yemek masa-s-ı (tür adı)

ayva reçel-i, üzüm su-y-u, yaprak dolma-s-ı (yiyeceklerin neden yapıldığı)

Ankara bal-ı, Pisagor teorem-i, Amasya elma-s-ı (çıkış yeri bildirir.)

Adapazar-ı, Konya ova-s-ı, Kuşada-s-ı (yer adı)

93 harb-i, 1988 bahar-ı, 1453 yıl-ı (zaman)

mısır püskül-ü, kestane reng-i (gibi, benzer anlamında)

yumurtasarı-s-ı, limonküf-ü, ayvaçürüğ-ü (renk bildirir)

Milliyet gazete-s-i, Göl İnsan-ları,Türk Dil Kurum-u, Halk Banka-s-ı, Kadıköy Belediye-s-i, Cuma gün-ü, Aralık ay-ı

(gazete,kitap, kurum, gün, ay bildiren adlar kurar)

edebiyat öğretmen-i, evkadın-ı, cumhurbaşkan-ı (meslek ve ünvan)

Türk misafirperverliğ-i, Hollanda lâle-s-i, Fransız mutfağ-ı (milletle ilgili özelllikleri bildirir)[1]

III- Takısız Ad Tamlaması: Hem tamlayanın hem de tamlananın ek almadan anlamca bütünleşmesiyle oluşan tamlamadır. Tamlayan tamlananın neden yapıldığını bildirir.

Bu terim, dilciler arasında tartışma konusudur. Genel kanı, takısız tamlamaların sıfat tamlaması olduğu yönündedir.

ÖR: demir çivi, altın bilezik, tahta masa (tamlayanın yapıldığı maddeyi bildirir)

yufka yürek, elma yanak, kiraz dudak (tamlananın neye benzediği)

Çanakkale, Galatasaray, Pamukkale (yer adı)

erkek kardeş, kız kardeş, Doktor Ahmet (akrabalık ve san adları)

kepçekulak, karga burun, armut kafa (deyim)

[arka kapı, sağ el, ön balkon ( yer ve yön bildirir) (sıfat)

on beş, iki bin, elli yedi kuruş, üç litre (sıra sayıları) (sıfat)][2]

IV- Zincirleme Ad Tamlaması: Tamlayanı, tamlananı ya da her ikisi de tamlama olan tamlamalardır.

ÖR: taş duvar-ın kalıntı-s-ı,

Ali-nin demir cetvel-i,

tahta masa ayağ-ı-nın renkli cila-s-ı

2 e) Yapılarına göre sıfatlar:

I- Basit Adlar: Ek almamış adlardır.

ÖR: yol, deniz, masa, çocuk, ağaç, vapur.

II- Türemiş Adlar: En az bir türetme eki almış adlardır.

ÖR: çaydan-lık, akı-n, sav-cı, uğra-ş, kes-ki

III- Birleşik Adlar: İki sözcüğün biraraya gelmesiyle oluşan adlarıdır.

ÖR: dedikodu, yüzbaşı, gecekondu; ateşkes, basımevi, gülhane, kaptıkaçtı
admin isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Sponsor Reklam
           
Cevapla

Etiketler
adlarin, anlatimi, basit, bilesik, konu, turemis, yapisi

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
Konu Acma Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık


Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
Bileşik Nedir Bileşik Ne Demektir Bileşik Nedir Kısaca Tanımı Ve Detaylı Bilgi eymen33 Fen ve Teknoloji Ders Notları 0 05-15-2013 09:21 PM
Yön Adların Yazımı Nasıldır? Yön Adların Yazımı Hakkında Kısa Ders Notu eymen33 Türkçe Ders Notları 0 04-25-2013 11:27 PM
Bileşik Zaman Fiilleri Nedir?Bileşik Zaman Fiili Hakkında Kısa Konu Anlatımı eymen33 Türkçe Ders Notları 0 04-25-2013 03:54 AM
Kelimeler 2.Sınıf 5n1k Ve Basit ,Bileşik Ve Türemiş zeyrekli 2.Sınıf Öğretmenleri 0 11-22-2011 08:27 PM
3.Sınıf Basit-birleşik-türemiş isimler etkinliği admin 3.Sınıf Etkinlikleri 0 11-23-2010 09:43 PM


Yazılı Soruları-Soru Bankası-Yaprak Test-Ders Notu-Konu Anlatımı-Proje Ödevi- Performans Görevi-Zümre Tutanakları-Yıllık Plan-Etkinlikler, Çalışma Yaprakları Tüm Zamanlar GMT +6 Olarak Ayarlanmış. Şuanki Zaman: 12:35 AM.


Eğitim ve Ögretim